محمدکیانی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ محمدکیانی
آرشیو وبلاگ
      وبلاگ جغرافیا ()
دریای عمان نویسنده: محمدکیانی - ۱۳۸٧/۱٠/۱٩

دریای عمان

دریای عمان در قاره آسیا و در جنوب ایران قرار دارد؛ از سمت غرب توسط تنگه هرمز به خلیج فارس و از سمت شرق و جنوب شرقی به دریای عرب و اقیانوس هند وصل می‌شود. در جنوب دریای عمان کشور عمان قرار دارد. طول ساحل ایران در امتداد دریای عمان، از خلیج گواتر تا بندر عباس، 784 کیلومتر است.
شهرهای مهم حاشیه این دریا در ایران چابهار و جاسک و در کشور عمان مسقط (پایتخت عمان) و صحار هستند.
گویا در قدیم شهر پررونق و معروفی به نام عمان نیز در کنار این دریا وجود داشته است.
 

دریایی در جنوب شرقی ایران که در حقیقت ادامة اقیانوس هند است . از شمال به سواحل ایران و از جنوب به دریای عربستان و کشور عمان محدود است ، و مدار رأس السرطان از جنوب آن می گذرد. عرض آن از دماغة حد (رأس الحد)، در شمال شرقی کشور عمان ، تا بندر گَواتِر، در منتهی الیه جنوب شرقی ایران (در مرز ایران و پاکستان )، حدود 320 کیلومتر و طول آن حدود 560 کیلومتر است . در شمال غربی از طریقِ تنگة هرمز، در شمال شبه جزیرة مُسَندَم * (رأس مسندم )، به خلیج فارس می پیوندد. بندرهای آن در جنوب (در سواحل کشور عمان ) صُور، مسقط ، مَطرَح ، خابورَه و صُحار است . جزایر قشم و هرمز در جانب شمال غربی آن ، در مدخل خلیج فارس ، و بندرعباس در ساحل ایران در چهارده کیلومتری شمال غربی جزیرة هرمز قرار دارد. از قدیم در ساحل جنوبی آن ، کشور مَزْون (نام فارسی عمان ) قرار داشت که مرکز آن صحار بود و ظاهراً نخستین ساکنان آن از اقوام غیر عرب بودند. مزون که مدتی عیسویت در آن رایج بود و اسقف نشین داشت ، چندی تابع ایران بود و مردم آن مذهب زرتشتی داشتند، و هنگام حملة اعراب دولتی مستقل داشت

مدتی دریاهای کرانه های جنوبی ایران ، در سواحل شهرستانهای چاه بهار * و جاسک و میناب و گاهی بندرعباس (هرموز قدیم )، دریای مُکران و دریای کرمان خوانده می شد. فاصلة بندرها و کرانه های ایرانی دریای عمان (مکران ) به خط مستقیم از مشرق به مغرب به این شرح است : از بندر گواتر تا چاه بهار حدود نود کیلومتر (بندر تیز یا طیس در پانزده کیلومتری شمال بندر چاه بهار و بندر کُنارَک در حدود 65 کیلومتری مغرب بندر چاه بهار، در حاشیة غربی خلیج چاه بهار قرار گرفته است )؛ از چاه بهار تا بندر جاسک حدود 290 کیلومتر؛ از بندر جاسک تا دماغة کوه (رأس الکوه ) حدود پنجاه کیلومتر؛ از رأس الکوه ، که ساحل به سوی شمال امتداد می یابد، تا مصب رود میناب حدود 145 کیلومتر. رود میناب ] شاید خوریتاب [ را با رود آنامیس که ، به روایت مورخان یونانی ، نِئارخوس ، سردار اسکندر، حدود 300 ، 2 سال پیش در کنار آن پیاده شد و به اردوگاه اسکندر در داخل ایران رفت ، مطابق می دانند (گابریل ، ص 31؛ مستوفی ، ص 46، 52ـ53). فاصلة شهرمیناب تا رأس خلیج فارس (بندرعباس ) از جادة اصلی (آسفالته ) به حدود 104 کیلومتر می رسد. در این فاصله ، بخش بیابان از شهرستان میناب قرار دارد که آخرین قسمت کرانة ایران در ساحل بحر عمان است .

آب و هوای دریای عمان ، به لحاظ قرار گرفتن در شمال مدار رأس السرطان گرم و عمدتاً متأثر از آب و هوای استوایی است .

نام دریای عمان پیش از اسلام بدرستی روشن نیست . به نقل از هرودت ، در 512 ق م ، نخستین بار ناوگان داریوش بزرگ به دریا سالاری اِسکیلاس یونانی از رود سند وارد دریای اریتره (دریای احمر و بحر عمان و خلیج فارس ) شد و سواحل مکران و عربستان ] عمان [ را بازدید کرد (سایکس ، ج 1، ص 220؛ پیرنیا، ج 1، ص 629، 631). در قرن چهارم هجری ، دریای عمان جزو دریای اعظم به شمار می آمد و هر بخشی از دریای اعظم به نام ناحیه یا شهری که در کنار آن قرار داشت خوانده می شد؛ مانند دریای پارس ، دریای بصره و دریای عمان ( حدودالعالم ، ص 12، 164). ظاهراً به لحاظ رونق بازرگانی بندر و شهر عمان در دورة اسلامی ، بحرعمان نیز اهمیّت یافت ؛ زیرا، در آن دوره شهر عمان ] و بندر [ بارکدة جهان به شمار می آمده و ظاهراً با بندر تیز در خلیج فارس ارتباط دایمی داشته است . بازرگانان آن توانگرترین تجار شهرها بودند و از مغرب و مشرق و جنوب و شمال کشتیها به آنجا می آمدند (همان ، ص 169). دریای سبز یا بحر اخضر یا خلیج اخضر، که امروز کمابیش مطابق با دریای عربستان است ، در جنوب آن قرار داشت (بکران ، ص 22). در زمانهایی دریای عمان و دریای فارس را یکی می دانستند و سواحل جنوب شرقی ایران بحر مکران و بحر کرمان خوانده می شد. بحر کرمان ] از مشرق [ به بحر مکران پیوسته بود و ] از مغرب [ از جزیرة کیش فراتر می رفت و قسمتی از بحر فارس را هم در بر می گرفت . بحر مکران ] از مشرق [ به بحر سند و ] از مغرب [ به بحر کرمان پیوسته بود (همان ، ص 20ـ21). ظاهراً گاهی قسمت جنوبی این دو دریا را بحر عمان می خواندند. بارکدة کرمان (در بحر کرمان )، هرموز (هرمز) و بارکدة مکران (در دریای مکران ) بندر تیز بود. از مطالب کتاب افضل الدّین کرمانی (پیش از حملة مغول ) چنین برمی آید که در آن دوره بندر تیز، بارکدة مکران ، بندر بینِ قاره ای محسوب می شد؛ در افریقا با مصر و حبشه و زَنج (زنگبار) و در آسیای مرکزی با هند و سند و در خاورمیانه با کشورهای عربی مانند عُمان و بحرین مناسبات تجاری داشته است . در این دوره ازمکران فانید (= شکر) و قند صادر می شد و مشک و عنبر و پارچه های مخملی لطیف ونیل و محصولات دیگر در تیز داد و ستد می شد (ص 127ـ 128).

دریای عمان ، به لحاظ آنکه بخشی از راه مواصلاتی خلیج فارس و مناطق نفت خیز آن با اقیانوس هند، شرق دور، افریقای شرقی ، دریای مدیترانه و اروپاست ، از نظر اقتصادی و سوق الجیشی اهمیّت بسیار دارد. طبق مقررات قانون نفت ، مصوّب مرداد 1336، فلات قارة ایران در دریای عمان نیز مانند خلیج فارس تابع مقررات قانون نفت ایران شد (تاج بخش ، ج 1، ص 153ـ154). شرکت شیلات ایران در کرانه های شمالی بحر عمان تأسیساتی دارد. بر اثر حفریات باستان شناسان در کرانه های جنوبی شهرستانهای چاه بهار و جاسک و میناب ، که در ارتفاع کمتر از دویست متر قرار دارد، در شمال غربی شبه جزیرة کنارک و کرانة رودی در جنوب آبادی سَدَیچ (حدود صد کیلومتری شمال شرقی شهر جاسک ) و در ده کیلومتری جنوب شرقی آبادی کوهستک (حدود 48 کیلومتری جنوب شهر میناب ) آثار باستانی ما قبل تاریخ پیدا شده است ؛ آثار یافته شده در سدیچ متعلق به 500 ، 6 تا 500 ، 7 سال پیش از میلاد و در کنارک متعلق به دورة دیرینه سنگی میانه یا عصر حجر قدیم وسطی است (ویتافینزی و کپ لند، ص 149، 150). 

  نظرات ()
مطالب اخیر ندیدن برخی مطالب روی صفحه ّپیام مدیر وبلاگ مثلث برمودا ناحیه خزری ناحیه کوهستانی ایران ناحیه بیابانی و نیمه بیابانی دریای عمان خلیچ فارس آب و هوای ایران فلات ایران
کلمات کلیدی وبلاگ  
دوستان من   اخبار فناوری اطلاعات طراح قالب